stirling-castle-202103_1280

Het Ontstaan Van Kastelen

De Romeinen spraken al van “castellum”. Daar komt ook het woord “kasteel” vandaan. Een castellum was een ommuurd fort of toevluchtsoord, meestal gevestigd bovenop een heuvel. Uiteraard zijn kastelen zowat hét bouwwerk uit de middeleeuwen.

Na de val van het West-Romeinse Rijk in 476 was er een enorm machtsvacuüm. De weinige orde die er nog te vinden was, werd meestal door lokale heren georganiseerd. Zeker wanneer de raids van de Vikings in aantal toenam, was het des te belangrijker om een goede verdediging te organiseren, vooral langs rivieren en in de kuststreek. De eerste verdedigingswerken waren uit hout opgetrokken.

Het gebeurde ook vaak dat een motte aan de basis lag van een later kasteel. Een motte was een archaïsche heuvel waar een versterking op werd gebouwd. Rond de motte woonden de plaatselijke inwoners. De motten die later uitgroeiden tot kastelen, lagen vaak op geografisch gunstige plaatsen. Zoals op samenvloeiingen van rivieren, of op kruispunten van handelswegen. Als de heer voldoende inkomsten had, kon hij zijn machtsbasis verder uitbouwen.

stirling-castle-202103_1280Kastelen zijn van oudsher duister en kil. Door de zware muren zijn er weinig of kleine vensters die licht binnenlaten. Toen de artillerie opkwam, verdween de functie van het kasteel als verdedigingsbouwwerk. Door de ontwikkelingen in de bouwkunst, werden kastelen steeds meer gezien als prestigieus verblijf. De slotgrachten met ophaalbruggen, de massieve muren en de donjons moesten plaats ruimen voor de grote sierlijke vensters, fijne bouwafwerkingen en prachtige lusthoven. Er werden later ook kastelen gebouwd in steden of op gunstig gelegen plaatsen.

De meeste kastelen zoals we ze nu kennen, zijn verre van origineel. Ze werden doorheen de jaren aangepast naar gelang de bouwstijl, de functie, nieuwe verdedigingswerken, … Sommige kastelen werden met de grond gelijk gemaakt en werden nooit opnieuw gebouwd. Anderen zijn slechts een fractie van wat ze ooit waren. Niettemin kan er over elk Limburgs kasteel minstens één dik boek geschreven worden.